(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

విరాటపర్వ - అధ్యాయ 050

॥ శ్రీః ॥
4.50. అధ్యాయః 050
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Topics
కృపేణ స్వగర్హణమమృష్యతా కర్ణేన తదుపాలంభః ॥ 1 ॥
తదసహిష్ణునాఽశ్వత్థాంనా సమర్మోద్ధాటనం కర్ణదుర్యోధనోపాలంభః ॥ 2 ॥
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 4-50-0x(3206)(30454)
కృపస్య వచనం శ్రుత్వా కర్ణో రాజన్యుధాంపతిః ।
పునః ప్రోవాచ సంరబ్ధో గర్హయన్బ్రాహ్మణం కృపం ॥ 4-50-1(30455)
కర్ణ ఉవాచ। 4-50-2x(3207)
లక్షయాంయహమాచార్యం భయాద్భక్తిం గతం రిపౌ ।
భీతేన హి న యోద్ధవ్యమహం యోత్స్యే ధనంజయం ॥ 2 ॥ 4-50-2(30456)
నను వారుణమాగ్నేయం యాంయం వాయవ్యమేవ చ।
అస్త్రం బ్రహ్మశిరశ్చైవ సత్వహీనస్య తే వృథా ॥ 4-50-3(30457)
మిత్రకార్యం కృతమిదం పితాపుత్రైర్మహారథైః ।
భర్తృపిండశ్చ నిర్విష్టో యథేష్టం గంతుమర్హథ ॥ 4-50-4(30458)
భిక్షాం హరస్వ నిత్యం త్వం యజ్ఞాననుచరస్వ చ।
ఆమంత్రణాని భుంక్షాద్య మాఽస్మాన్యుద్ధేన భీషయ ॥ 4-50-5(30459)
భార్గవాస్త్రం మయా ముక్తం నిర్దహేత్పృథివీమిమాం।
కిం పునః పాండుపుత్రాణామేకమర్జునమాహవే ॥ 4-50-6(30460)
ఆగమిష్యంతి పదవీం మాత్స్యాః పాండవమాశ్రితాః ।
కీచకానాం తు బలినాం శత్రుసేనావమర్దినాం ॥ 4-50-7(30461)
తానహం నిహనిష్యామి భవతా గంయతాం గృహం ।
కిం వేదవాదినాం కార్యం పరస్నేహానుభాషిణాం ॥ 4-50-8(30462)
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా అశ్వత్థామా ప్రతాపవాన్ ।
ఉవాచ వదతాంశ్రేష్ఠో దుర్యోధనమవేక్ష్య చ ॥ 4-50-9(30463)
న చ తావంజితా గావో న చ సీమాంతరం గతాః।
న హాస్తినపురం ప్రాప్తాస్త్వం చ కర్ణ వికత్థసే ॥ 4-50-10(30464)
బహూని ధర్మశాస్త్రాణి పఠంతి ద్విజసత్తమాః ।
తేషు కింస్విదిదం దృష్టం ద్యూతే జీయేత యన్నృపః ॥ 4-50-11(30465)
సంగ్రామాన్విపులాంజిత్వా లబ్ధా చ విపులం ధనం ।
విజిత్య చ మహీం కృత్స్నాం నేహ కత్థంతి పండితాః ॥ 4-50-12(30466)
పచత్యగ్నిరవాక్యస్తు తూష్ణీం భాతి దివాకరః ।
తూష్ణీం ధారయతే లోకాన్వసుధా సచరాచరాన్ ॥ 4-50-13(30467)
చాతుర్వర్ణ్యస్య కర్మాణి విహితాని మహర్షిభిః ।
ధనం యైరధిగంతవ్యం యచ్చ కుర్వన్న దుష్యతి ॥ 4-50-14(30468)
అధీత్య బ్రాహ్మణో వేదాన్యాజయేత యజేత వా ।
క్షత్రియో ధనమాహృత్య యజేతైవ న యాజయేత్ ॥ 4-50-15(30469)
వైశ్యోఽధిగంయ విత్తాని వార్తాకర్మాణి కారయేత్॥ 4-50-16(30470)
శూద్రః శుశ్రూషణం కుర్యాత్రిషు వర్ణేషు నిత్యశః।
వందనాయోగవిధిభిర్వైతసీం వృత్తిమాశ్రితః ॥ 4-50-17(30471)
వర్తమానా యథాశాస్త్రం ప్రాప్య చాపి మహీమిమాం ।
ప్రకుర్వంతి మహాభాగా యజ్ఞాన్సువిపులానపి ॥ 4-50-18(30472)
కా జాతిస్తేషు సూతేయం కేఽపి మంత్రాః క్రియాశ్చ కాః ।
కేయం వర్ణేషు యా రాజ్ఞో వక్తృభోక్తృనియంతృషు ॥ 4-50-19(30473)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-50-20x(3208)
దుర్యోధనమభిప్రేక్ష్య కర్ణం చ కురుసంసాద।
అశ్వత్థామా భృశం క్రుద్ధో దుర్యోధనమతర్జయత్ ॥ 4-50-20(30474)
ప్రాప్య ద్యూతేన కో రాజ్యం క్షత్రియః స్తోష్టుర్మహతి ।
తథా నృశంసరూపోయం ధార్తరాష్ట్రశ్చ నిర్ఘృణః ॥ 4-50-21(30475)
తథాఽధిగంయ విత్తాని కో వికత్థేద్విచక్షణః ।
నికృత్యా వంచనాయోగైశ్చరన్వైతంసికో యథా ॥ 4-50-22(30476)
కతమద్ద్వైరథం యుద్ధం యత్రాజైషీర్ధనంజయం।
నకులం సహదేవం వా ధనం యేషాం త్వయా హృతం ॥ 4-50-23(30477)
యుధిష్ఠిరో జితః కస్మిన్భీమశ్చ బలినాంవరః ।
ఇంద్రప్రస్థం త్వయా కస్మిన్సంగ్రామే నిర్జితం పురా ॥ 4-50-24(30478)
తథైవ కతమద్యుద్ధం యస్మిన్కృష్ణా జితా త్వయా ।
ఏకవస్త్రా సభాం నీతా క్షుద్రకర్మన్రజస్వలా ॥ 4-50-25(30479)
మూలమేషాం మహత్కృత్తం సారార్థీ చందనం యథా।
క్షుద్రం కర్మ సమాస్థాయ తత్ర కిం విదురోఽబ్రవీత్ ॥ 4-50-26(30480)
యథాశక్తి మనుష్యాణామమర్షం లక్షయామహే।
అన్యేషామపి సత్వానామపి కీటపిపీలికైః ॥ 4-50-27(30481)
ద్రౌపద్యాః సంపరిక్లేశం న క్షంతుం పాండవోఽర్హతి।
క్షయాయ ధార్తరాష్ట్రాణాం ప్రాదుర్భూతో ధనంజయః ॥ 4-50-28(30482)
త్వం పునః పండితో భూత్వా హ్యాచార్యం క్షేప్తుమిచ్ఛసి।
వైరాంతకరణో జిష్ణుర్న నః శేషం కరిష్యతి ॥ 4-50-29(30483)
నైవ దేవా న గంధర్వా నాసురా న చ రాక్షసాః।
భయాదిహ న యుద్ధ్యేరన్పాండుపుత్రేణ ధీమతా ॥ 4-50-30(30484)
యం యమేకోపి సంక్రుద్ధః సంగ్రామే నిపతిష్యతి ।
వృక్షం గరుడవద్వేగాద్వినిహత్యాంతమేష్యతి ॥ 4-50-31(30485)
త్వత్తో విశిష్టం వీర్యేణ ధనుష్యమరరాట్సమం ।
వాసుదేవసమం యుద్ధే తం పార్థం కో న పూజయేత్ ॥ 4-50-32(30486)
దేవం దైవేన యుద్ధ్యేత మానుపేణ చ మానుపం ।
అస్త్రం హ్యస్త్రేణ యో హన్యాత్కోఽర్జునేన సమః పుమాన్ ॥ 4-50-33(30487)
పుత్రాదనవమః శిష్య ఇతి ధర్మవిదో విదుః।
ఏతేనాపి నిమిత్తేన ప్రియో ద్రోణస్య పాండవః ॥ 4-50-34(30488)
యథా త్వమకరోర్ద్యూతమింద్రప్రస్థం యథాఽహరః ।
యథాఽనైషీః సభాం కృష్ణాం తథా యుధ్యస్వ పాండవం ॥ 4-50-35(30489)
అయం తే మాతులః ప్రాజ్ఞః క్షత్రధర్మస్య కోవిదః ।
దుర్ద్యూతదేవీ గాంధారః శకునిర్యుద్ధ్యతామిహ ॥ 4-50-36(30490)
నాక్షాన్క్షిపతి గాండీవం న కృతం ద్వాపరం న చ।
జ్వలతో నిశితాన్బాణాంస్తాంస్తాన్క్షిపతి గాండివం ॥ 4-50-37(30491)
న హి గాండీవనిర్ముక్తా గృధ్రపక్షాః సుతేజనాః ।
నాంతరేష్వవతిష్ఠంతే గిరీణామపి దారణాః ॥ 4-50-38(30492)
అంతకః పవనో మృత్యుస్తథాఽగ్నిర్బడవాముఖః ।
కుర్యురేతే క్వచిచ్ఛేషం న తు క్రుద్ధో ధనంజయః ॥ 4-50-39(30493)
యథా సభాయాం ద్యూతం త్వం మాతులేన మహాకరోః ।
తథా యుద్ధస్వ సంగ్రామే సౌబలేన సురక్షితః ॥ 4-50-40(30494)
యుద్ధ్యతాం కామమాచార్యో నాహం యోత్స్యే ధనంజయం ।
మత్స్యో హ్యస్మాభిరాయోధ్యో యద్యాగచ్ఛేద్గవాంపదం ॥ ॥ 4-50-41(30495)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే విరాటపర్వణి గోగ్రహణపర్వణి పంచాశోఽధ్యాయః ॥ 50 ॥

Mahabharata - Virata Parva - Chapter Footnotes
4-50-14 యదుక్తం బ్రాహ్మణానాం భోజనాదావేవ కౌశలం న యుద్ధ ఇతి తత్ర తవాపి వైశ్యత్వాన్న యుద్ధే సామర్థ్యమస్తీతి దర్శయిష్యన్వర్ణానాం కర్మాణి విభజతే చాతుర్వర్ణ్యస్యేత్యాదినా ॥ 14 ॥
4-50-22 వైతంసికో వ్యాధః ॥ 22 ॥
4-50-26 అనృతం ద్యూతం కుర్వతా ధార్తరాష్ట్రేణ ధర్మస్య మూలం కృత్తం ఛిన్నం ।
తత్ర తదా విదురః కిమబ్రవీత్ క్షయమూలం ద్యూతమితి తత్స్మరేతి శేషః ॥ 26 ॥
4-50-37 చకారాత్ త్రేతాని సముచ్చీయతే। కృతాదయో ద్యూతశాస్త్రప్రసిద్ధాః పాశకాః ॥ 37 ॥
॥ పంచాశోఽధ్యాయః ॥ 50 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.